:-( Wygląda na to że masz Adblocka. Utrzymujemy się z reklam żeby móc dostarczyć Ci wiadomości z Twojego regionu za które nie musisz płacić, czy mógłbyś rozważyć jego wyłączenie?

Rodzimy krajobraz kulturowy w czasie Wielkiej Nocy

Historia, Rodzimy krajobraz kulturowy czasie Wielkiej - zdjęcie, fotografia
Portal zyciekalisza.pl 03/04/2015 10:16

Nie sposób nie zauważyć, że ostoją tradycji, zwłaszcza tych związanych z Kościołem katolickim, pozostaje prowincja. W wielu podkaliskich miejscowościach jak w szkatułce skryły się przed najrozmaitszymi kolejami losu zwyczaje i obrzędy. Gro z nich jak co roku będzie można dostrzec w czasie nadchodzących świąt Zmartwychwstania Pańskiego. Przy okazji 105-lecia Straży Grobu Pańskiego w Kościelnej Wsi spójrzmy, jak wiek temu celebrowano święta Wielkiej Nocy w najbliższych okolicach Kalisza

 W kadrze Raczyńskiego
 Obchody Wielkanocy na początku XX wieku ukazują nam nieliczne zachowane po dziś dzień zdjęcia. Zbiory Krystyny i Pawła Liszewskich, administratorów fotobloga kaliszczasemmalowany.pl, powiększyły się niedawno o diapozytywy (zdjęcia wywoływane na szklanych płytach) przedstawiające mieszkańców Dobrzeca przed ponad stu laty. To ciekawy materiał nie tylko dla badaczy historii świąt polskich, ale także dla tych interesujących się historią ubioru. Folklor, na który dziś spogląda się jak na coś niemal egzotycznego, nigdy nie rezygnował z tego, z czym najbardziej jest kojarzony. Z szeroką paletą barw. Na monochromatycznych diapozytywach z pracowni fotografii M. Raczyńskiego w Kaliszu przy al. Józefiny 8 (obecnie al. Wolności) uchwycono najbardziej odświętne stroje mieszkańców okolic. Mimo braku barw na zdjęciach przy odrobinie wiedzy i wyobraźni można nadać tamtemu światu jego rzeczywisty, skąpany w kolorach wygląd. Noszono się wówczas bardzo jaskrawo. I to nie tylko na okoliczność najważniejszych świąt w kalendarzu. Krochmalone wysokie czepce z kokardą, białe koronkowe bluzki, granatowe spódnice, naszywki, tasiemki, sztuczne kwiaty we włosach i sznury czerwonych korali – szybki wgląd na zdjęcie obok i świat w czerni i bieli nabiera rumieńców. Niemniej strojnie nosiła się brzydsza płeć. Mężczyźni zwyczajowo ubierali wtedy długie granatowe okrycia z czerwonymi guzikami, obszyte czerwoną tasiemką kamizelki z kołnierzykami, czarne kapelusze z czerwonymi wstążkami i długie czarne buty – koniecznie na wysoki połysk. Uchwycona na zdjęciu obok Niedziela Palmowa około roku 1900 niech będzie wprowadzeniem w kolejny rodzimy obrządek świąt Wielkiej Nocy.

 

Orientalna nuta 

w tradycji polskiej

Gdy w 1910 roku zakładano w Kościelnej Wsi formację Straży Tureckiej trzymającej wartę przy Grobie Pańskim, nikt chyba nie przypuszczał, że świątek ten tak bardzo zrośnie się z tamtejszą parafią. Honorową wartę po raz pierwszy zwołał Michał Światły, a ideę powołania garstki członków Ochotniczej Straży Pożarnej w Kościelnej Wsi do służby nad Grobem Pańskim poparł ówczesny proboszcz, ks. Ewaryst Hornowski. Kapłan, o którym mówi się że był wielkim patriotą. I to chyba klucz do zrozumienia pojawiania się we wsiach formacji w barwnych strojach i z halabardą u boku. Tradycja bowiem jest dobrym nośnikiem tożsamości. Przed wiekiem trzeba było się starać, by owej tożsamości nie stracić. 

W najbardziej powszechnej opinii przeważa i propagowany jest pogląd, że początki straży grobowych w strojach nawiązujących do umundurowania żołnierskiego należy wiązać z ostatnimi dekadami XVII wieku, kiedy po zwycięskiej bitwie pod Wiedniem w 1683 r. do kraju powróciły oddziały wojska ze zdobycznymi ubiorami i bronią pochodzenia osmańskiego. Zwycięskie oddziały króla Sobieskiego miały przyodziać niezwykle barwne stroje i tak ubrane złożyć dziękczynienie w kościołach. Zapewne przy tej  tradycji pozostały  pokolenia powołujące do życia formacje „Turków” na terenie Polski pod zaborami. Wiele jednak przemawia za tym, że zwyczaj ten zawdzięczamy zakonowi Bożogrobców, założonemu w 1099 roku w Ziemi Świętej. Pamiątka żołnierzy rzymskich, którzy z rozkazu Piłata strzec mieli ciała Chrystusa, szybko wrosła w polską tradycję, a przeniesiono ją nad Wisłę, jak wskazują źródła, w roku 1162. Żywotność tego zwyczaju jest więc niezwykła. 

Przeniesiona na podkaliski grunt, tradycja znalazła naśladowców w setkach podobnych do Kościelnej Wsi miejscowości. W kronice tamtejszej parafii pw. św. Wawrzyńca, a także w kronice honorowej formacji czytamy m.in. o kolejnych przywódcach straży wielkanocnej. Po śmierci pierwszego komendanta Michała Światłego stanowisko to piastował Jan Grabarek, który skutecznie zaszczepił w swojej rodzinie obowiązek służenia w straży tureckiej. W międzywojniu na czele formacji stawali w kolejności chronologicznej: Józef Ratajczyk, Franciszek Ratajczyk i Andrzej Górski. Po 1945 roku honorową wartę pełniono pod dowództwem kolejno: Jana, Leona i ponownie Jana z Grabarków. A ponieważ tradycja to rzecz święta, opiekę nad „Turkami” sprawuje również obecny proboszcz w Kościelnej Wsi, ks. Piotr Wasilewski. Straż, tak jak to było na początku XX wieku, składa się z siedmiu chłopa. W nadchodzący Wielki Piątek w czerwono-żółtych mundurach zobaczymy, prócz Jana Grabarka pełniącego funkcję komendanta, także: Rafała Wdowczyka, Jakuba Wiśniewskiego, Bartłomieja Wiśniewskiego, Piotra Binka, Przemysława Górskiego i Damiana Stefańskiego. Najważniejsza rola straży grobowej to udział w liturgii Triduum Paschalnego. Po raz pierwszy „Turki” pokazują się w Wielki Piątek, wkraczając do kościoła parafialnego w momencie, gdy wszyscy są już zgromadzeni i trwa nabożeństwo. Po symbolicznym przeniesieniu Jezusa do Bożego Grobu zostaje zaciągnięta warta. Po zaintonowaniu przez księdza pieśni „Wesoły nam dzień dziś nastał”, straż w symboliczny sposób upada na ziemię, przywołując tym samym pamięć o popłochu straży rzymskiej przy dopiero co zmartwychwstałym Chrystusie. 

Za Kościelną Wsią i innymi miejscowościami, Chełmcami, Choczem, Iwanowicami, tę leciwą tradycję pragną podtrzymywać kolejne parafie. Przykładem są Brzeziny, gdzie podczas tegorocznych świąt Wielkiej Nocy także planuje się uświetnić uroczyste nabożeństwa Triduum Paschalnego obecnością straży grobowej. Obrzędy towarzyszące świętom Wielkiejnocy ewoluują. Jest rzeczą naturalną, że część z nich zamiera, inne ulegają zmianom, podyktowanym przez obecne pokolenia. Skoro możemy tworzyć nowe tradycje, to możemy też wracać do starych – gdyby ktoś zasugerował, że dzisiejsze święta „to nie to samo co kiedyś” 

Przede wszystkim zgody i spokoju w te święta – autor.

Mateusz Halak

 
Reklama

Rodzimy krajobraz kulturowy w czasie Wielkiej Nocy komentarze opinie

Dodajesz jako: |
Reklama

Ogłoszenia PREMIUM

Mieszkanie 2 pokojowe przy ul.

Mieszkanie 2 pokojowe 38 m2 po remoncie wynajmę dla osób niepalących. 1200zł+media+ czynsz


Reklama
 Reklama

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z 27 kwietnia 2016 roku tzw. RODO. Nowe prawo nakłada na nas obowiązek uzyskania Twojej zgody na przetwarzanie przez nas danych osobowych w plikach cookies

Oświadczam, iż zapoznałem sie z Polityką prywatności i zgadzam się na zapisywanie i przechowywanie w mojej przeglądarce internetowej tzw. plików cookies oraz na przetwarzanie zaszyfrowanych w nich danych osobowych pozostawianych w czasie korzystania z innych stron internetowych, serwisów oraz parametrów zapisywanych w plikach cookies w celach marketingowych, w tym na profilowanie i w celach analitycznych przez zyciekalisza.pl, oraz ZAUFANYCH PARTNERÓW.

Administratorzy danych / Podmioty którym powierzenie przetwarzania powierzono

Idea Contact sp. z o.o. z siedzibą w Kalisz 62-800, Spółdzielcza 6

Cele przetwarzania danych

1.marketing, w tym profilowanie i cele analityczne
2.świadczenie usług drogą elektroniczną
3.dopasowanie treści stron internetowych do preferencji i zainteresowań
4.wykrywanie botów i nadużyć w usługach
5.pomiary statystyczne i udoskonalenie usług (cele analityczne)


Podstawy prawne przetwarzania danych


1.marketing, w tym profilowanie oraz cele analityczne – zgoda
2.świadczenie usług drogą elektroniczną - niezbędność danych do świadczenia usługi
3.pozostałe cele - uzasadniony interes administratora danych


Odbiorcy danych

Podmioty przetwarzające dane na zlecenie administratora danych, w tym podmioty ZAUFANI PARTNERZY, agencje marketingowe oraz podmioty uprawnione do uzyskania danych na podstawie obowiązującego prawa.

Prawa osoby, której dane dotyczą

Prawo żądania sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania danych; prawo wycofania zgody na przetwarzanie danych osobowych. Inne prawa osoby, której dane dotyczą.

Informacje dodatkowe

Więcej o zasadach przetwarzania danych w "Polityce prywatności"