Sołtysi z nowymi kompetencjami i przywilejami

Obowiązkowe diety oraz ubezpieczenia OC i NNW dla sołtysów, uprawnienia do zarządzania mieniem komunalnym na podstawie upoważnienia wydanego przez wójta, prawo do uczestniczenia w posiedzeniach komisji rady gminy, a nie jak dotychczas tylko w sesjach rady, to niektóre z uprawnień sołtysów wynikających z zapisów znowelizowanej ustawy o samorządzie gminnym oraz ustawy o funduszu sołeckim. Ustawy obowiązują od 1 stycznia 2026 roku.

Wprowadzone zmiany mają na celu uproszczenie procedur  i wzmocnienie udziału mieszkańców w zarządzaniu swoimi lokalnymi sprawami.

  Najważniejsze zmiany:

    - Sołtys ma prawo uczestniczyć  nie jak dotychczas tylko  w sesjach rady gminy, ale też w posiedzeniach komisji. Uczestnictwo w sesji lub posiedzeniu komisji nie będzie obejmowało prawa do udziału w głosowaniu;

    - Gmina ma obowiązek zapewnić sołtysom  ubezpieczenie od odpowiedzialności cywilnej i od następstw nieszczęśliwych wypadków, związanych z wykonywaniem  zadań jak np. pobór podatków,  opłat lokalnych. To zapewnia im większe bezpieczeństwo podczas pełnienia funkcji;

    - Wójt może udzielić sołtysowi upoważnienia do zawierania umów dotyczących zarządzania i korzystania z mienia komunalnego, które należy do gminy np. budynków, terenów  ( szczegóły należy określić w statucie gminy);

    - Wójt gminy może powołać konwent sołtysów gminy, który będzie pełnił funkcję doradczą i opiniodawczą dla wójta. Posiedzeniom konwentu przewodniczy wójt. Spotkania konwentu maja odbywać się w regularnych odstępach. Zarządzenie o powołaniu  konwentu musi dokładnie określić co  będzie przedmiotem jego działań oraz jak będzie funkcjonować ten organ. Wójt może też ustalić zasady wypłacania diet oraz zwrotu kosztów podróży dla sołtysów biorących udział w posiedzeniach konwentu;

    - Zmiany w funduszu sołeckim. Fundusz sołecki nadal jest pozostaje nieobowiązkowy, a decyzję o jego utworzeniu podejmuje rada gminy. Nowelizacja ustawa wydłuża do 14 dni ( dotychczas było 7 dni) termin w jakim sołtys musi przekazać wniosek  uchwalony przez zebranie wiejskie. Zmianie uległy zasady rozpatrywania tych wniosków. Wójt nie może jak dotychczas odrzucić całego planu działań przygotowanego przez sołectwo, a jedynie poszczególne, niezgodne z wymogami przedsięwzięcia. Fundusz otrzymuje też dodatkowe wsparcie finansowe między innymi dzięki refundacji części wydatków z budżetu państwa;

    - Ustawa wprowadza możliwość tworzenia  młodzieżowych rad w ramach sołectw. Powołanie takiej rady ma umożliwić młodym mieszkańcom większy wpływ w podejmowaniu decyzji dotyczących spraw lokalnych. Do najważniejszych zadań młodzieżowej rady należy między innymi opiniowanie projektów uchwał dotyczących młodzieży przygotowywanych przez organy uchwałodawcze sołectwa lub rady gminy.

    Przypomnijmy,  sołtys nie otrzymuje stałej pensji, lecz dietę lub ryczałt, którego wysokość ustala rada gminy i może się wahać od kilkuset do ponad 1000 zł miesięcznie, zależnie od regionu i budżetu (np. 300-900 zł w 2025 r.). Dodatkowo, doświadczeni sołtysi mogą otrzymać stałe w wysokości 354,86 zł (od marca 2025), jeśli spełnią określone warunki: co najmniej 7 lat pełnienia funkcji sołtysa ( bez obowiązku ciągłości), wiek emerytalny i pobieranie emerytury, niekaralność za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe w związku z pełnieniem funkcji sołtysa. 

(grz)