Dobrowolne poddanie się odpowiedzialności

 – Kilka dni temu zakończyła się kontrola podatkowa w mojej firmie. Urzędnicy skarbowi zakwestionowali prawidłowość prowadzenia ksiąg rachunkowych, ustalili również, że podatek dochodowy nie został w pełni odprowadzony do fiskusa. W sprawie została wydana decyzja podatkowa, którą określono mi podatek. Nie kwestionuję ustaleń urzędników, wiem, że popełniłam błąd w rozliczeniach. Zapłaciłam w całości wynikający z decyzji podatek. Jednak ostatnio dowiedziałam się, że urząd wszczął w stosunku do mnie również postępowanie karno-skarbowe. Poinformowano mnie, że niepłacenie podatków jest przestępstwem i mogę zostać skazana przez sąd. Zależy mi na tym, by nie mieć wpisu o ukaraniu. Czy jest jakaś możliwość, by obronić się w tej sytuacji? 

  Faktycznie, zgodnie z przepisami kodeksu karnego skarbowego opisana przez Panią sytuacja może wypełniać znamiona czynów zabronionych i skutkować pociągnięciem do odpowiedzialności karnej. Stosownie do przepisu art. 54 kodeksu karnego skarbowego podatnik, który uchylając się od opodatkowania, nie ujawnia organowi podstawy lub przedmiotu opodatkowania lub nie składa deklaracji, przez co naraża podatek na uszczuplenie, podlega karze grzywny do 720 stawek dziennych, karze pozbawienia wolności lub obu tym karom łącznie. Zgodnie zaś z art. 61 k.k.s. stanowi przestępstwo nierzetelne prowadzenie księgi rachunkowej. Biorąc pod uwagę zaistniałą sytuację, organ skarbowy może wszcząć postępowanie karne i postawić Pani zarzuty. Co do zasady bowiem postępowanie podatkowe, które kończy się pozytywnym dla skarbówki wynikiem, tj. przypisem podatkowym, pociąga za sobą również odpowiedzialność w ramach postępowania karno-skarbowego sprawcy.  Celem ustalenia, czy doszło do popełnienia czynu zabronionego, niezbędne jest jednak ustalenie szczegółowych okoliczności sprawy, przede wszystkim zaś przyczyn błędnego rozliczenia z fiskusem, jak również wielkości uszczuplenia podatku. Okoliczności te mają znaczenie tak w zakresie samego ustalenia, czy popełniła Pani czyn zabroniony, jak również tego, w jaki sposób winien on zostać zakwalifikowany. Ma ono w końcu również znaczenie, biorąc pod uwagę możliwość skorzystania z instytucji umożliwiających uniknięcie odpowiedzialności karnej.  W postępowaniu karnym może Pani bronić się, wykazując, że nie doszło do popełnienia czynu zabronionego. Zważyć należy, że nie każde naruszenie przepisów prawa karno- -skarbowego, stanowi o popełnieniu przestępstwa skarbowego. Odpowiedzialność karna przewidziana jest jedynie za zawinione naruszenie przepisów. Powyższe statuuje treść art. 1 ust 3 k.k.s. Jeśli uszczuplenie podatku wynikało z okoliczności przez Panią niezawinionych, nie można w ogóle mówić o popełnieniu przestępstwa. Wówczas organ winien umorzyć prowadzone postępowanie karne. Dla oceny więc, czy doszło do popełnienia przestępstwa, należy ustalić, jaka była przyczyna nierzetelnych rozliczeń, dlaczego doszło do uszczuplenia podatku. Czy działała Pani świadomie albo miała możliwość rozpoznania znaczenia swojego czynu itp.  Pod uwagę wziąć należy również samą wielkość uszczuplenia podatku. Nie każde bowiem naruszenie przepisów stanowi od razu przestępstwo. Tytułem przykładu – w odniesieniu do zarzucanego Pani uchylania się od opodatkowania, jeśli wartość uszczuplonego podatku nie przekroczy pięciokrotnej wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę, czyn stanowić będzie jedynie wykroczenie, a nie przestępstwo. W takiej zaś sytuacji skazanie za popełnione wykroczenie nie skutkuje wpisem do krajowego rejestru karnego. Może Pani również skorzystać z instytucji dobrowolnego poddania się odpowiedzialności. Przepisy k.k.s. umożliwiają osobom, które dopuściły się popełnienia przestępstwa skarbowego, zakończenia sprawy w polubowny sposób, co w efekcie skutkuje niezłożeniem przez organ aktu oskarżenia do sądu. Celem skorzystania z tej procedury należy złożyć wniosek do organu prowadzącego postępowanie o zakończenie sprawy w tym trybie. Dodatkowo niezbędne jest uiszczenie całego uszczuplonego podatku oraz ustalonej z organem grzywny, w wysokości nie niższej od 1/3 minimalnego wynagrodzenia za pracę i zryczałtowanej wysokości kosztów postępowania. Wniosek jest możliwy w każdej sytuacji, za wyjątkiem gdy: - przestępstwo skarbowe jest zagrożone karą ograniczenia wolności albo karą pozbawienia wolności, - przestępstwo skarbowe zagrożone jest karą grzywny, ale popełniono je w warunkach, o jakich mowa w art. 37 § 1 lub art. 38 § 2 k.k.s., - zgłoszono interwencję co do przedmiotów podlegających przepadkowi, chyba że zostanie ona wycofana przez interwenienta do czasu wniesienia aktu oskarżenia do sądu (art. 17 § 2 pkt 1-3 k.k.s.). Jeśli organ uwzględni wniosek, nie skieruje aktu oskarżenia do sądu, a jedynie wniosek o zgodę na dobrowolne poddanie się odpowiedzialności. Jeśli sąd wyrazi zgodę, kończy to postępowanie karne, zaś wydane orzeczenie nie podlega wpisowi do rejestru. Jeśli okoliczności sprawy wskazują, że jednak popełniła Pani przestępstwo, warto skorzystać z  opisanej procedury. Pozwoli ona bowiem wyjść obronną ręką z zaistniałej sytuacji i uniknąć skazania, a co za tym idzie – wpisu o ukaraniu do krajowego rejestru karnego.    Adw. Maciej Witkowski