Jubileusz 35-lecia samorządu pielęgniarek i położnych w Kaliszu

22 kwietnia, w środę, w Kaliszu odbyły się uroczyste obchody jubileuszu 35-lecia samorządu zawodowego pielęgniarek i położnych Okręgowej Izby Pielęgniarek i Położnych w Kaliszu. Wydarzenie zgromadziło liczne grono przedstawicieli środowiska medycznego, władz publicznych oraz gości, stanowiąc wyjątkową okazję do podsumowania dorobku samorządu i refleksji nad jego przyszłością

Uroczystego otwarcia dokonał Przewodniczący Okręgowej Rady Pielęgniarek i Położnych w Kaliszu dr n. med. i n. o zdr. Marek Przybył, który w swoim wystąpieniu podkreślił, że jubileusz jest nie tylko wydarzeniem o charakterze oficjalnym, lecz przede wszystkim momentem zatrzymania i spojrzenia na drogę, jaką przeszło środowisko pielęgniarek i położnych w Polsce. Zwrócił uwagę, że powołanie samorządu zawodowego w 1991 roku było aktem odwagi i wizji, który zapoczątkował proces przechodzenia od ograniczeń do pełnej podmiotowości zawodowej.

Jak zaznaczył, dzisiejsze pielęgniarki i położne to wysoko wykwalifikowani specjaliści, którzy nie tylko realizują świadczenia zdrowotne, ale także podejmują samodzielne decyzje kliniczne, koordynują proces leczenia, prowadzą edukację zdrowotną oraz pełnią funkcje liderów w systemie ochrony zdrowia. Podkreślił, że obecna pozycja zawodowa jest efektem wieloletniej pracy, determinacji i zaangażowania całego środowiska.

W swoim wystąpieniu przewodniczący zwrócił szczególną uwagę na rolę wspólnoty zawodowej, wskazując, że samorząd to przede wszystkim ludzie – zarówno ci, którzy na co dzień pracują przy pacjencie, jak i osoby aktywnie działające na rzecz rozwoju struktur samorządowych. Podkreślił również znaczenie solidarności i jedności środowiska jako kluczowego czynnika umożliwiającego skuteczne działanie i dalszy rozwój zawodu.

Nie zabrakło także odniesienia do wyzwań, przed którymi stoi środowisko pielęgniarek i położnych. Wśród najważniejszych wskazano niedobory kadrowe, starzenie się personelu, potrzebę wzmacniania kompetencji oraz konieczność poprawy warunków pracy i prestiżu zawodu. Jednocześnie wyrażono przekonanie, że przyszłość pielęgniarstwa i położnictwa w Polsce może być silna i nowoczesna, jeśli oparta będzie na współpracy i wspólnym działaniu.

Wystąpienie przewodniczącego zostało uzupełnione wykładem dr n. med. Grażyny Rogala-Pawelczyk, która przedstawiła drogę samorządu pielęgniarek i położnych do samodzielności i profesjonalizmu. W prezentacji wskazano, że przez wiele lat pielęgniarki i położne funkcjonowały jako personel pomocniczy, wykonujący czynności wyłącznie na zlecenie lekarza, bez możliwości samodzielnego działania. Dopiero zmiany legislacyjne – w szczególności ustawa o samorządzie z 1991 roku oraz ustawa o zawodach z 1996 i 2011 roku – ugruntowały ich status jako samodzielnych zawodów medycznych i zawodów zaufania publicznego.

Podkreślono również znaczenie rozwoju kształcenia – od systemu szkół średnich do pełnego modelu akademickiego – oraz dynamiczny wzrost liczby specjalizacji i możliwości doskonalenia zawodowego. W latach 2000–2025 specjalizację uzyskało ponad 126 tysięcy pielęgniarek i ponad 16 tysięcy położnych, co świadczy o rosnącym poziomie profesjonalizacji zawodu.
W prezentacji zwrócono także uwagę na rozszerzanie kompetencji zawodowych. Obecnie pielęgniarki i położne mogą m.in. ordynować określone leki, kierować na badania diagnostyczne, prowadzić porady pielęgniarskie, a od 2025 roku również m.in. kwalifikować do szczepień, wystawiać krótkoterminowe zwolnienia lekarskie czy – w określonych przypadkach – stwierdzać zgon.

Istotnym elementem uroczystości było uhonorowanie osób szczególnie zasłużonych dla samorządu i środowiska zawodowego. Odznaczenia „Zasłużony dla Samorządu Pielęgniarek i Położnych” otrzymali:
Brązowe odznaczenia:
Dorota Dąbek, Beata Mirska, Katarzyna Musiała, Wanda Olesińska, Monika Pindor-Peter, Małgorzata Sztukowska, Joanna Żurawka.

Srebrne odznaczenia:
Jolanta Bartmańska, Mieczysława Kwaśniewska, Izabela Rykowska.
Wręczono również medale okolicznościowe osobom i instytucjom współpracującym z samorządem oraz wspierającym rozwój pielęgniarstwa i położnictwa. Wśród wyróżnionych znaleźli się m.in. prof. Andrzej Wojtyła, dr Łukasz Mikołajczyk, dr Wojciech Grzelak, a także przedstawiciele władz publicznych i samorządowych oraz liderzy środowiska zawodowego.

Szczególne wyróżnienia przyznano również osobom, które tworzyły fundamenty samorządu oraz aktywnie uczestniczyły w jego rozwoju na przestrzeni lat, podkreślając ich wkład w budowę silnej i niezależnej organizacji zawodowej.
Podczas obchodów wielokrotnie podkreślano, że samorząd zawodowy pełni kluczową rolę w zapewnieniu jakości wykonywania zawodu, nadzorze nad kształceniem, tworzeniu standardów etycznych oraz reprezentowaniu środowiska w procesie legislacyjnym.

Jubileusz był nie tylko okazją do świętowania, ale również do wskazania wyzwań stojących przed środowiskiem – w tym niedoborów kadrowych, starzenia się personelu oraz konieczności dalszego wzmacniania prestiżu zawodu. Jednocześnie podkreślono, że przyszłość pielęgniarstwa i położnictwa zależy od jedności środowiska, inwestycji w rozwój kompetencji oraz konsekwentnego wzmacniania jego roli w systemie ochrony zdrowia.

Obchody zakończyły się częścią artystyczną i spotkaniem integracyjnym. Uroczystość pięknym koncertem uświetniły: Dorota Wróblewska, Martyna Hojak i Zofia Rogacka.

Jubileusz 35-lecia samorządu pielęgniarek i położnych w Kaliszu stanowi ważny symbol rozwoju, profesjonalizacji i rosnącego znaczenia tych zawodów w Polsce, a także wyraz uznania dla wszystkich, którzy przez lata współtworzyli jego historię.
Wydarzeniu towarzyszyła wystawa pt. „Pielęgniarki i położne w świetle archiwaliów” autorstwa kierownik Oddziału IV popularyzacji zasobu archiwalnego Archiwum Państwowego w Kaliszu Pani dr Anny Bestian-Zając. Przygotowana w 2020 i 2021 roku z okazji Międzynarodowego Dnia Archiwów oraz obchodów Roku Pielęgniarki i Położnej. Niewątpliwą inspiracją do pracy nad niniejszą wystawą był czas pandemii koronawirusa. W czasie pandemii, bardzo zauważalna była rola i znaczenie personelu medycznego.
"Oddajemy hołd pielęgniarkom i położnym i dziękujemy im za ich zaangażowanie" – powiedziała wówczas Grażyna Schlender, dyrektor Archiwum Państwowego w Kaliszu. Wystawa obejmuje kilkadziesiąt skanów, większość pochodzi z zasobu Archiwum Państwowego w Kaliszu. Materiały pokazują historię kaliskich pielęgniarek i położnych w latach 1834-2009.
W dniu Jubileuszu pragniemy serdecznie podziękować Archiwum Kaliskiemu, a szczególnie dr Annie Bestian-Zając, za piękny powrót do historii. 

Tekst: dr n. med. i n. o zdr. Marek Przybył, Przewodniczący Okręgowej Rady Pielęgniarek i Położnych w Kaliszu