Postępowanie spadkowe u notariusza

Osoby dziedziczące majątek mają możliwość nabycia prawa do spadku na dwa sposoby – na podstawie postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia praw do spadku lub też na podstawie aktu poświadczenia dziedziczenia, który sporządza notariusz. W dzisiejszym artykule przyjrzymy się bliżej rozstrzygnięciem kwestii spadkowych u notariusza.

Spadek przed notariuszem
Spadkobierca ma swobodę wyboru sposobu potwierdzenia swoich praw do spadku zarówno na drodze sądowej, jak i u notariusza. Poświadczanie u notariusza nie jest jednak możliwe w każdej sytuacji. Może on bowiem stwierdzić nabycie spadku jedynie na podstawie ustawy, testamentu zwykłego (testamentu własnoręcznego), notarialnego oraz alograficznego.

Procedura krok po kroku
Sprawa spadkowa u notariusza składa się z trzech części. Pierwszym etapem jest sporządzenie tzw. protokołu dziedziczenia. Spisuje się go przy udziale wszystkich osób, które mogą stać się spadkobiercami ustawowymi lub testamentowi, zanim jeszcze dojdzie do sporządzenia właściwego aktu poświadczenia dziedziczenia. Notariusz poucza wtedy o obowiązku ujawnienia wszelkich okoliczności objętych treścią protokołu oraz  o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń wszystkie osoby, które uczestniczą w jego spisywaniu.
Jeśli dojdzie do złożenia testamentu, rejent dokonuje jego otwarcia i ogłoszenia, jeśli owe otwarcie i ogłoszenie nie nastąpiło wcześniej. Z otwarcia i ogłoszenia złożonego testamentu sporządzany zostaje  protokół.
 Kolejnym krokiem jest sporządzenie przez notariusza aktu poświadczenia dziedziczenia, który ma skutki prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku. Skorzystanie z usług kancelarii notarialnej jest dobrym rozwiązaniem w przypadku osób dziedziczących, które są w stanie jednocześnie stawić się u rejenta. Dokument taki uzyskujemy już podczas jednej wizyty u notariusza, co oszczędza czas wszystkich spadkobierców. Ostatnią czynnością wykonywaną przez rejenta jest natomiast wpis do rejestru poświadczeń dziedziczenia.

Obecność wszystkich spadkobierców jest niezbędna
Aby możliwe było sporządzenie notarialnego aktu poświadczenia dziedziczenia, konieczna jest jednoczesna obecność przy jego spisywaniu wszystkich osób, które mogą być spadkobiercami ustawowymi lub testamentowymi. Oprócz tego osoby te stając przed notariuszem  muszą być zgodne co do osób, które są spadkobiercami oraz co do wysokości przypadających im udziałów. W przeciwnym przypadku notariusz nie będzie mógł poświadczyć dziedziczenia, a spadkobiercy będą mogli jedynie udać się do sądu. W celu uzyskania takiego aktu poświadczenia dziedziczenia należy skontaktować się z notariuszem i ustalić  konkretny termin sporządzenia aktu. Notariusz udzieli także wszelkich informacji dotyczących poświadczenia dziedziczenia oraz poinformuje o tym, jakich dokumentów potrzebujemy oraz jakie koszty poniesiemy.

Uchylenie aktu poświadczenia dziedziczenia
Pomimo zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia przez notariusza, może się okazać, że zostało wydane przez sąd postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku w odniesieniu do tego samego spadku. W takiej sytuacji sąd spadku uchyla zarejestrowany akt poświadczenia dziedziczenia, a w mocy pozostaje postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku wydane przez sąd.

Jeżeli dojdzie natomiast do zarejestrowania kilku aktów poświadczenia dziedziczenia w stosunku do tego samego spadku, wszystkie wydane akty poświadczenia dziedziczenia zostają uchylone przez sąd, który wyda następnie postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku.

W jakim terminie?
Co do zasady stwierdzenie nabycia spadku oraz poświadczenie dziedziczenia nie może nastąpić przed upływem sześciu miesięcy od  daty otwarcia spadku (od momentu śmierci spadkodawcy).  Jeśli wszyscy znani spadkobiercy złożyli oświadczenia o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku przed upływem tego terminu, to dokument ten można sporządzić wcześniej. Oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku spadkobiercy mogą złożyć w sądzie lub przed notariuszem.

Ile to kosztuje?
Sporządzenie aktu poświadczenia dziedziczenia w kancelarii notarialnej wiąże się z opłatą 50 zł (bez względu na wartość spadku). Sporządzenie protokołu poprzedzającego wydanie tego aktu to kolejny  koszt 100 zł. Ponadto za otwarcie i ogłoszenie testamentu także pobrane zostanie 50 zł. Do podanych opłat należy doliczyć 23 % VAT.

Joanna Suszyńska, aplikantka radcowska