Unikatowa ilustracja do „Statutu Kaliskiego” Artura Szyka w zbiorach MBP

Ostatni nabytek instytucji to bez wątpienia prawdziwe dzieło sztuki – mowa o oryginalnej ilustracji Artura Szyka do „Statutu Kaliskiego”. – Zakupiona na aukcji praca nosi tytuł „Żydowscy notable przed królem Kazimierzem Wielkim” i została wykonana techniką gwaszu. Do tej pory znajdowała się w rękach prywatnych, więc jej pozyskanie przez Bibliotekę jest szczególnym wydarzeniem, i to na skalę międzynarodową. Teraz dzieło będzie upowszechniane w przestrzeni publicznej – badaczom, miłośnikom sztuki i mieszkańcom regionu – mówi dr Justyna Ratajczyk, kierowniczka Działu Informacji Naukowej i Zbiorów Specjalnych MBP.

„Statut Kaliski”, nadany Żydom w 1264 roku przez księcia Bolesława Pobożnego, uznawany jest za jedno z najważniejszych świadectw polskiej tolerancji. Przez wieki pozostawał symbolem otwartości i współistnienia różnych kultur. W XX wieku jego znaczenie w wyjątkowy sposób przypomniał Artur Szyk, pochodzący z Łodzi światowej sławy ilustrator, miniaturzysta i karykaturzysta. Na 45 kartach zawierających m.in. tekst „Statutu” (w dziewięciu językach: łacińskim, polskim, hebrajskim, jidysz, francuskim, angielskim, niemieckim, włoskim i hiszpańskim) artysta, nawiązując do stylistyki iluminowanych rękopisów, umieścił miniatury odnoszące się bądź do poszczególnych artykułów dokumentu, bądź też ukazujące wydarzenia z tysiącletniej historii Żydów w Polsce. Całość zadedykował Józefowi Piłsudskiemu. „Statut Kaliski” w artystycznej interpretacji Artura Szyka ukazał się w Monachium w 1932 r. nakładem drukarni Friedricha Brückmanna – wydrukowano wówczas 525 numerowanych egzemplarzy. W Polsce udało się odnaleźć zaledwie sześć tek, z czego trzy kompletne. Dotychczas MBP w Kaliszu dysponowała 22 z 45 kart „Statutu Kaliskiego”. Wśród nich nie ma jednak karty z żydowskimi notablami. Nowy nabytek doskonale uzupełnia zatem tę kolekcję, czyniąc ją jedną z najciekawszych tego typu w kraju. Co szczególnie interesujące dla historyków sztuki i badaczy twórczości artysty – ilustracja różni się w detalach od tej, która widnieje na karcie „Statutu Kaliskiego”. Dzięki temu gwasz ma wyjątkową wartość dokumentacyjną, pozwalając prześledzić sposób pracy Szyka i ewolucję jego artystycznej koncepcji.

Nowy obiekt z kolekcji zbiorów specjalnych Asnykowskiej Biblioteki uroczyście zaprezentowano podczas wernisażu wystawy „Perły Biblioteki”, który towarzyszył obchodom Dnia Bibliotekarza. Zgodnie z założeniami – ilustracja będzie ważnym elementem kolejnych ekspozycji, spotkań i działań edukacyjnych, których celem będzie przybliżanie twórczości Artura Szyka i „Statutu Kaliskiego” jako istotnego ogniwa polskiego dziedzictwa kulturowego.

– Zakup pracy Artura Szyka wpisuje się w proces budowania marki Kalisza jako miasta o wyjątkowym znaczeniu historycznym i kulturowym. To właśnie tutaj powstał dokument, który przez stulecia pozostawał symbolem tolerancji w Europie. Dziś, dzięki zaangażowaniu kaliskiej Biblioteki, pamięć o tym dziedzictwie powraca w niezwykle atrakcyjnej formie. To kolejny krok w budowaniu wyjątkowej kolekcji, która pokazuje, że Kalisz jest miejscem, gdzie historia nie tylko jest przechowywana, ale też aktywnie odkrywana na nowo – dodaje Justyna Ratajczyk.

Źródło: MBP w Kaliszu

Zdjęcie: Grzegorz Tomżyński