Jak rosły wynagrodzenia lekarzy i personelu medycznego w Polsce?

W ciągu ostatnich 15 lat wynagrodzenia lekarzy, pielęgniarek i pozostałego personelu medycznego w Polsce rosły znacznie szybciej niż przeciętne płace w gospodarce. Szczególnie dynamiczny wzrost nastąpił po 2017 r., gdy wprowadzono ustawowy mechanizm minimalnych wynagrodzeń w ochronie zdrowia, a następnie w 2022 r., kiedy dokonano największej jednorazowej podwyżki w historii systemu.  Jednocześnie wynagrodzenia stały się dominującą pozycją kosztową większości szpitali publicznych, co w istotny sposób wpływa na ich sytuację finansową

W pierwszej połowie poprzedniej dekady wynagrodzenia personelu medycznego rosły stosunkowo powoli. Polska przeznaczała wówczas na ochronę zdrowia wyraźnie mniej środków niż obecnie, a wiele szpitali funkcjonowało pod presją zadłużenia.
Lekarze specjaliści zatrudnieni na etacie często otrzymywali wynagrodzenia zasadnicze rzędu kilku tysięcy złotych brutto miesięcznie, a znaczącą część ich dochodów stanowiły dyżury i kontrakty. Pielęgniarki należały do grup zawodowych o najniższych wynagrodzeniach w sektorze publicznym. W tym okresie nie wystąpił żaden ogólnokrajowy, ustawowy skok wynagrodzeń.

Przełom nastąpił w latach 2017 – 2018, po protestach środowisk medycznych – rezydentów i pielęgniarek w sytuacji narastających braków kadrowych. Kluczowe znaczenie miała ustawa z 8 czerwca 2017 r. o sposobie ustalania najniższego wynagrodzenia pracowników medycznych. Wprowadziła ona mechanizm corocznego podnoszenia minimalnych wynagrodzeń w placówkach medycznych poprzez współczynniki powiązane z przeciętnym wynagrodzeniem w gospodarce.  
Od tego momentu płace zaczęły rosnąć systemowo, a nie jedynie w wyniku indywidualnych negocjacji.

Pandemia COVID-19 dodatkowo zwiększyła presję płacową. Ujawniła także skalę niedoboru lekarzy i pielęgniarek.
Największy wzrost nastąpił od 1 lipca 2022 r. Rząd podniósł ustawowe minima wynagrodzeń w ochronie zdrowia. Według uzasadnienia projektu średni wzrost gwarantowanych wynagrodzeń wyniósł około 30%. Była to największa jednorazowa podwyżka od czasu wprowadzenia systemu minimalnych wynagrodzeń  To właśnie rok 2022 można uznać za najbardziej wyraźny „skok płacowy” w polskiej ochronie zdrowia.

Obecnie wynagrodzenia personelu medycznego rosną praktycznie co roku, ponieważ są powiązane z przeciętnym wynagrodzeniem w gospodarce narodowej. Gdy rośnie średnia krajowa, automatycznie rosną również ustawowe minima dla lekarzy, pielęgniarek, ratowników medycznych, fizjoterapeutów i innych zawodów medycznych.  
W efekcie lekarze specjaliści należą dziś do najlepiej wynagradzanych grup zawodowych w sektorze publicznym, znacząco wzrosły wynagrodzenia pielęgniarek a także koszty zatrudnienia personelu pomocniczego i administracyjnego.

W większości polskich szpitali wynagrodzenia są obecnie największą kategorią kosztów
Typowe proporcje obserwowane w sprawozdaniach finansowych szpitali publicznych pokazują, że wynagrodzenia personelu medycznego stanowią od 55 do nawet 70% kosztów, leki i materiały medyczne – od 10 do 20% a koszty energii i utrzymanie infrastruktury ok. 5 do 10%.
Płace personelu medycznego są szczególnie dużym obciążeniem dla szpitali powiatowych. Średnio jest to ok. 65% ale zdarzają się placówki, gdzie pochłaniają nawet 75% budżetów.
Oznacza to, że z każdych 100 zł wydawanych przez szpital około 60,75 zł trafia obecnie na wynagrodzenia lekarzy, pielęgniarek, ratowników, diagnostów, rehabilitantów i pozostałego personelu. (red)

Foto: pixabay