:-( Wygląda na to że masz Adblocka. Utrzymujemy się z reklam żeby móc dostarczyć Ci wiadomości z Twojego regionu za które nie musisz płacić, czy mógłbyś rozważyć jego wyłączenie?

Kaliska Linia Maginota – fakty i mity

Historia, Kaliska Linia Maginota fakty - zdjęcie, fotografia
Portal zyciekalisza.pl 26/05/2019 08:00

Skąd się wzięła nazwa Kaliska Linia Maginota i czy jest poprawna? Dlaczego schrony zlokalizowane na cmentarzu komunalnym i w Sulisławicach są uszkodzone? Czy aby na pewno nigdy nie zostały wykorzystane? Ile schronów zostało wybudowanych w 1939 roku oraz ile taki „bunkier” waży. O tym wszystkim dowiecie się z poniższego artykułu.

  Na początku należy wyjaśnić nazwę Kaliska Linia Maginota. Skąd się wzięła, kto ją wymyślił i co oznacza? Pochodzenie tej nazwy tak wyjaśnia Zygmunt Rola w artykule „Linia Maginota...wokół Kalisza”, opublikowanym na łamach Trybuny z 29-30 grudnia 2001 roku:

  „Wacław Klepandy, liczący dzisiaj ponad siedemdziesiąt lat, honorowy przewodniczący Kaliskiego Koła Przewodników PTTK, pojechał kiedyś do Francji. Oglądał tam umocnienia linii Maginota. Czy pierścienia schronów wokół Kalisza, który miał bronić to miasto przed spodziewaną agresją hitlerowskich Niemiec, nie należałoby nazwać Kaliską Linią Maginota? Jak pomyślał, tak się stało”.

  Wacław Klepandy zmarł w 2009 roku, nazwa pozostała. Miała być analogią do słynnych umocnień, które w 1940 roku Niemcy ominęli uderzając na Francję, tak samo jak ominęli Kalisz w działaniach zbrojnych w 1939 r. Czy nazwa jest prawidłowa? Niestety nie. Kaliskie schrony bojowe z 1939 roku noszą nazwę przedmoście Kalisz. Samo słowo przedmoście (to nie to samo co przedmieście), w nomenklaturze wojskowej oznacza rejon umocniony. Warto przy okazji zaznaczyć, że polskie fortyfikacje polowe (czyli budowane na potrzebę jednej akcji, lżejsze i mniejsze w porównaniu do fortyfikacji stałej), były przez Niemców prześmiewczo nazywane „Ha-Ha! polonische Maginotlinie” (napis na ścianie schronu pod Skoczowem, wykonany przez Niemców. Ponadto w podobny sposób polskie schrony opisywali hitlerowcy w swojej literaturze). Może warto więc byłoby wrócić do nazwy prawidłowej? Przedmoście Kalisz było linią osłonową armii „Poznań”, mającej za zadanie powstrzymać przez pewien czas marsz Wehrmachtu na linii Prosny, celem umożliwienia dokończenia mobilizacji Wojska Polskiego w Wielkopolsce. Ponadto w języku polskim, bardziej poprawną nazwą, występująca w literaturze traktującej o wojnie obronnej 1939 r. jest schron bojowy, a nie bunkier. Oczywiście słowo „bunkier” jest zwyczajowo używane w mowie potocznej. Tyle tytułem wyjaśnienia nazewnictwa.

  Czy schrony zostały wykorzystane bojowo we wrześniu 1939 roku. Oczywiście nie, ponieważ niemieckie siły zbrojne nie uderzyły na Wielkopolskę. 3 września kaliska 25 dywizja piechoty opuściła Kalisz i planowo wycofała się na kolejną rubież obronną, jaką było przedmoście Koło. Jednakże czy to oznacza, że w żaden sposób nie zostały wykorzystane w czasie II wojny światowej? Osobiście rozmawiałem z kilkoma starszymi mieszkańcami Szczypiorna, którzy opowiadali mi, że chowali się w „bunkrach” w styczniu 1945 roku, kiedy Kalisz opuszczali Niemcy, a wkraczała do niego Robotniczo – Chłopska Armia Czerwona. Chowali się ze strachu. Ostatni raz taką opowieść słyszałem w tym roku, od pewnej pani urodzonej w roku 1935, która chowała się w schronie przy ul. Pogodnej 6, w którym dziś znajduje się izba muzealna. Po wojnie zjeżdżała zimą na sankach z nasypu ziemnego, który przynależał do schronu (dziś nie istnieje już ów nasyp). Po latach, owa pani przyszła zobaczyć, jak wygląda schron dziś.

  Sporą legendą jest osnuty schron zlokalizowany na terenie cmentarza komunalnego, przy ul. Poznańskiej. Do naszych czasów zachowały się jedynie jego resztki. Tak naprawdę nikt nie wie, kiedy i w jakich okolicznościach zniszczono jego przód. Najbardziej znaną hipotezą na ten temat jest ta, że próbowano go wysadzić w powietrze w momencie, jak powstawał cmentarz. Wojsko miało użyć za mało materiałów wybuchowych, aby nie zniszczyć okolicznych nagrobków, więc zostawiono jego ruiny, które możemy oglądać do dziś. Hipoteza jest dość popularna, niestety nie ma krzty odzwierciedlenia w rzeczywistości. Posiadam zdjęcia tego schronu z 1977 r. i 1960 r. Widać na nich, że schron jest już uszkodzony, jednak w najbliższym otoczeniu nie ma żadnych grobów. Warto zaznaczyć, że w 1960 roku nie istniał jeszcze w tym miejscu cmentarz. Moim zdaniem, powodem częściowego zniszczenia „bunkra” był jego ćwiczebny ostrzał dokonany przez wojsko. W okresie powojennym przez wiele lat, teren przy ulicy Poznańskiej należał do wojska właśnie. Odnośnie tego obiektu fortecznego przytoczę jeszcze jedną ciekawostkę, cytując portal: www.eszkola-wielkopolska.pl:

  „Po wojnie na terenie obecnego Cmentarza Komunalnego wypasano krowy. Latem stacjonowały tam cygańskie tabory, a do bawiących się Romów przyłączali się także mieszkańcy Kościelnej Wsi. W roku 1945 chłopcy, którzy wypasali tam krowy, znaleźli niewypał pocisku artyleryjskiego. Jeden z nich, dziesięcioletni Tadeusz Matuszczak zginął podczas próby rozbrojenia pocisku. Siedząc na bunkrze, którego pozostałości widoczne są na Cmentarzu Komunalnym, kilkakrotnie uderzył kamieniem w pocisk, który eksplodował zabijając chłopca i raniąc jego towarzyszy. Chłopiec pochowany jest na Cmentarzu Parafialnym w Kościelnej Wsi.”

  Według mnie, to nie ten wypadek był powodem uszkodzenia schronu, ponieważ siła wybuchu raczej poszła w górę…Aczkolwiek sama historia jest mało znana.

  Co do uszkodzonych schronów przedmościa Kalisz. Istnieje jeszcze drugi, ze zniszczonym przodem. Znajduje się on w Sulisławicach, przy ul. Pałacowej, na prywatnej posesji. Według opowiadań właścicieli terenu, tuż po wojnie, wojsko próbowało unicestwić obiekt, dokonując wybuchu kontrolowanego, aby nie zniszczyć znajdujących się dookoła budynków (schron wybudowano na posesji rolnika, pomiędzy budynkami gospodarczymi). Nie udało się. Wybuch wyrwał przód, reszta została. Ówczesny właściciel terenu miał jakoby próbować „ręcznie” dokonać dzieła zniszczenia, niestety, żelbeton jak na złość oparł się tym próbom. Dziś w brakujący przód wstawiona jest metalowa krata, a wewnątrz mieszka sobie całkiem sympatyczny piesek.

  Ile tak właściwie wybudowano schronów bojowych latem 1939 roku, które wchodziły w skład linii przedmoście Kalisz, przekornie zwaną Kaliską Linią Maginota? Raport wojskowy z 28 sierpnia 1939 roku mówi o wybudowanych 21 schronach żelbetonowych, 3 dalszych będących w budowie i 23 drewnianych. Ogółem wokół Kalisza planowano wybudować 66 schronów przeznaczonych do walki. Jest tylko jeden bardzo istotny mankament z tymże raportem. Został on tak naprawdę odtworzony z pamięci przez żołnierzy w roku 1945. Dokument ten znajduje się obecnie w Instytucie Polski i Muzeum im. gen. Sikorskiego w Londynie. Tak więc nie możemy być tak naprawdę do końca pewni podanych powyżej danych. Jedno jest pewne, w roku 2000 zinwentaryzowano 19 żelbetonowych obiektów fortecznych i 0 (słownie zero) drewnianych. Dziś istnieje już tylko 18 „bunkrów”. Schron nr 13 zniknął w bliżej niewyjaśnionych okolicznościach. Niektórzy mówią o budowie domu w tym miejscu. Ponoć istniał schron przy ul. Piechurów, który rozebrano na potrzeby wybudowania domu w tym miejscu. Na szczęście nie każdy niszczy zabytki architektury militarnej, jeżeli chce coś wybudować w miejscu, które koliduje ze schronem. Firma budowlana „Antczak” budując osiedle Panorama w Kościelnej Wsi, potrafiła przenieść jednoosobowy schron Kaliskiej Linii Maginota i przenieść go ok. 200 metrów dalej. Obiekt kolidował z wjazdem do garażu nowo wybudowanego domu. I tu pojawiło się zagadnienie wyliczenia wagi takiej budowli. Najmniejszy schron przedmościa Kalisz, jednoosobowy obserwacyjny/bojowy oceniono na tonaż rzędu 18 ton. Choć jak ocenili pracownicy firmy po przenosinach „chyba był ciut cięższy”. A ile waży największy polski schron polowy z 1939 r., tradytor dwustronny (na 2 ckm-y)? W ubiegłym roku przenoszono takowy w okolicach Wąsosza (Wielkopolska), ponieważ kolidował z budową drogi ekspresowej S5. Jego wagę oszacowano na 150 ton. Tego typu schron znajduje się choćby w Kościelnej Wsi przy ul. Poligonowej.

  A jak się ma sprawa z kaliskimi schronami obserwacyjnymi? Generalnie ich architektura nie jest opisana w instrukcji saperskiej z 1939 r., dokumencie na podstawie którego budowano fortyfikacje polowe. Ich bryła architektoniczna jest niemalże taka sama, jak obiektów w Poznaniu, które były w 1939 r. budowane na fortach. Za domniemanego projektanta poznańskich schronów żelbetonowych uznaje się majora Henryka Kosickiego, dowódcę 14 batalionu saperów. Ciekawostką jest, że w jednym z takich schronów w Poznaniu, na forcie nr VI w 2015 roku odnaleziono w jego wnętrzu drewniany stelaż pod podstawę ckm-u (wz. 34, z wykorzystaniem ckm-u wz. 30). Czy i w kaliskich analogicznych obiektach dodawano do wyposażenia ckm? Całkiem możliwe. Cechą wspólną kaliskich i poznańskich fortyfikacji z 1939 r. jest również fakt ich farbo maskowania. Dziś historyczną rekonstrukcję takiego kamuflażu, możemy oglądać na obiekcie przy ul. Pogodnej. Poza tym, na wielu innych „bunkrach” Kaliskiej Linii Maginota zachowały się resztki oryginalnej farby, plus archiwalne zdjęcia, które w ostatnich latach pojawiały się na niemieckim ebayu.

  Po wojnie, wojsko dokonało co najmniej trzy inwentaryzacje obiektów fortecznych na terenie województwa poznańskiego, w tym tych z Kalisza (były to lata: 1947, 1959, 1964). Pamiątką po tych inwentaryzacjach są namalowane czterocyfrowe numery na niektórych schronach. W dokumentach inwentaryzacyjnych z 1964 roku, sporządzonych przez Szefostwo Wojsk Inżynieryjnych Dowództwa Śląskiego Okręgu Wojskowego, opisany jest stan schronów przedmościa Kalisz, uwagi o potrzebie konserwacji. Najciekawsza w tych dokumentach jest adnotacja:”Obiekty fortyfikacyjne VI pasa mogą być wykorzystane zarówno jako schrony bojowe i bierne (magazyny i schrony przeciwlotnicze)”.

  Na koniec pragnę zauważyć, iż w moim odczuciu, byt schronu nr 7 zlokalizowanego na polach Dobrzeca jest zagrożony, ze względu na znajdowanie się w strefie inwestycyjnej. Chodzi o obiekt widoczny z poziomu ulicy Inwestorskiej, jadąc w kierunku Ostrowa Wlkp. Czy przetrwa rozbudowę firm w tej okolicy? Czas pokaże.

(td)

 

Reklama

Kaliska Linia Maginota – fakty i mity komentarze opinie

Dodajesz jako: |
Reklama

Ogłoszenia PREMIUM

Chcesz coś sprzedać lub kupić, oferujesz usługi, szukasz pracownika lub pracy?

Dodaj swoje drobne ogłoszenie w naszym serwisie. Zapraszamy!

Dodaj ogłoszenie

Kalendarz

Najbliższe imprezy
Reklama
 Reklama

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z 27 kwietnia 2016 roku tzw. RODO. Nowe prawo nakłada na nas obowiązek uzyskania Twojej zgody na przetwarzanie przez nas danych osobowych w plikach cookies

Oświadczam, iż zapoznałem sie z Polityką prywatności i zgadzam się na zapisywanie i przechowywanie w mojej przeglądarce internetowej tzw. plików cookies oraz na przetwarzanie zaszyfrowanych w nich danych osobowych pozostawianych w czasie korzystania z innych stron internetowych, serwisów oraz parametrów zapisywanych w plikach cookies w celach marketingowych, w tym na profilowanie i w celach analitycznych przez zyciekalisza.pl, oraz ZAUFANYCH PARTNERÓW.

Administratorzy danych / Podmioty którym powierzenie przetwarzania powierzono

Idea Contact sp. z o.o. z siedzibą w Kalisz 62-800, Spółdzielcza 6

Cele przetwarzania danych

1.marketing, w tym profilowanie i cele analityczne
2.świadczenie usług drogą elektroniczną
3.dopasowanie treści stron internetowych do preferencji i zainteresowań
4.wykrywanie botów i nadużyć w usługach
5.pomiary statystyczne i udoskonalenie usług (cele analityczne)


Podstawy prawne przetwarzania danych


1.marketing, w tym profilowanie oraz cele analityczne – zgoda
2.świadczenie usług drogą elektroniczną - niezbędność danych do świadczenia usługi
3.pozostałe cele - uzasadniony interes administratora danych


Odbiorcy danych

Podmioty przetwarzające dane na zlecenie administratora danych, w tym podmioty ZAUFANI PARTNERZY, agencje marketingowe oraz podmioty uprawnione do uzyskania danych na podstawie obowiązującego prawa.

Prawa osoby, której dane dotyczą

Prawo żądania sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania danych; prawo wycofania zgody na przetwarzanie danych osobowych. Inne prawa osoby, której dane dotyczą.

Informacje dodatkowe

Więcej o zasadach przetwarzania danych w "Polityce prywatności"